Mersinin Tarihçesi

  Sanayi, ticaret, tarım, turizm ve bir liman kenti olan Mersin uzun kumsalları, koyları, tarihi zenginlikleri, Toroslar’ın eteğinde bulunan yemyeşil yaylalarıyla Akdeniz’in en güzel kentlerinden biridir.Bir balıkçı köyü olarak kurulmuş ancak hızla gelişmiş ve bugüne gelmiştir.
  Mersin adının kaynağı ile ilgili olarak farklı rivayetler söz konusudur.Örneğin Evliya Çelebi’ye göre Mersin adını Mersinoğulları aşiretinden almıştır.Bir başka görüşe göre de yörede yetişen murt bitkisi kente adını vermiştir.
  Mersin, Kilikya’nın (Bugünkü Çukurova’nın bulunduğu arazinin tarihteki adı) sahil kesiminde Zephirium Körfezi üzerinde kurulmuştur. Kentin bulunduğu yer oldukça eski bir yerleşim yeri olmasına karşın Mersin kentinin kuruluşu çok eskilere dayanmamaktadır. Kesin kuruluş tarihi bilinmemekle beraber kuruluşun 1830-1837 yılları arasında gerçekleştiği bilinmektedir.
  Bazı kaynaklara göre Mısır valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa’nın 1832 yılında Osmanlı’ya isyan etmesi nedeniyle Amik ve Çukurova üzerinden Antalya ve Kütahya ‘ya kadar bütün bu bölgeyi ele geçirmesi ile bugünkü Mersin’in kuruluşunun ilk adımı atılmıştır.Bu tarihten sonra şehir tarım ve ticaret alanında hızlı bir gelişme sürecine girmiştir.
  Mehmet Ali Paşa, Mersin-Adana ovasında, dünya pazarlarında en çok ihtiyaç duyulan pamuk ve tarım ürünlerinin üretilebildiğini görmüş, bu iş için Suriye ve Mısır’dan çiftçiler getirilmiştir.
  1852 yılında Süveyş Kanalı’nın açılması, kanalın yapımında gerekli olan kereste ihtiyacının Toroslar’dan karşılanması da Mersin’in gelişiminde önemli bir yere sahiptir.
  Öte yandan 1854 yılında Kırım Savaşı esnasında İtalyan’ların Osmanlı’ya yardım etmesi sonrasında padişahın İtalyanlar’a Mersin’de serbest ticaret yapma iznini vermesi de kentin önemini arttırmıştır.Levantanlerin Mersin’e gelmesinin ardından Girit ve Yunanistan’dan Rumlar, daha sonrada Lübnan’daki Arap Hristiyanlar Mersin’e gelmiştir.Bu gelişmelerin ardından Mersin pek çok kültürün barındığı bir şehir haline gelmiştir.
  Bu yüzden Mersin farklı etnik köken, farklı inanç ve kültürden gelen insanların huzur içinde bir arada yaşayabildiği ender kentlerdendir.

MERSİN'DE İLKLER
1837 Mersin köy olarak yerleşime açıldı.
1852 Mersin nahiye oldu.
1864 Mersin kaza oldu.
1872 Okul açıldı.
1880 Belediye kuruldu.
1904 Şehre içme suyu verildi.
1909 Ortaokul açıldı.
1924 Vilayet kuruldu.
01.09.1927 Şehre elektrik verildi.
25.09.1945 Lise açıldı.
08.06.1953 Trafik işaret lambaları kullanılmaya başlandı.
1959 Özel okul açıldı.
28.09.1963 Asansör kullanılmaya başlandı.
1965 Özel dershane açıldı.
27.01.1974 Televizyon izlenmeye başlandı.
 

İDARİ YAPILANMA
1837 Göğçeli Nahiyesi'ne bağlı Mersin Köyü kuruldu.
1852 Tarsus'a bağlı Göğçeli Nahiyesi Mersin'e taşındı.
1864 Göğçeli, Kalınlı ve Elvanlı Nahiyeleri birleştirilerek Mersin Kazası kuruldu.
1880 Belediye kuruldu.
6.11.1888 Mersin, Adana Vilayeti'ne bağlı Mülhak Liva (Sancak, Mutasarraflık) oldu.
1894 Adana Vilayeti'ne bağlı Sancak teşkilatı tamamlandı ve Tarsus Kazası bağlandı.
1924 Mersin Vilayeti kuruldu.
1933 "Mersin"in adı "İçel" oldu. Silifke Mersin'e bağlandı.
04.12.1991 Akdeniz, Yenişehir ve Toroslar Beldeleri kuruldu.
09.09.1993 Mersin Büyükşehir Belediyesi kuruldu.
28.06.2002 "İçel" adı "Mersin" olarak değiştirildi.
2004 Mersin Büyükşehir Belediye sınırları 21 Belde Belediyesi'ni kapsayacak şekilde genişletildi.

NÜFUS
1864-1900 • Kapadokya ve adalardan Rum Ortodoksların yerleşmesi,
• Suriye, Lübnan ve Mısır'dan Arap Ortodoks, Maroni ve Katolikler'in yerleşmesi,
• Lazkiye'den Sünni Araplar'ın yerleşmesi,
• Suriye ve Hatay'dan “Fellah” veya “Arapuşak” adı verilen Alevi Araplar'ın yerleşmesi
1880 Nüfus; 3010'u Müslüman olmak üzere, 5.070 kişi
1890 Nüfus; 5.700 Müslüman, 2.700 Rum Ortodoks, 300 Ermeni ve 260 Katolik olmak üzere, 9.000 kişi
1892 Nüfus; Vilayet Salnamesine göre, 21.576 kişi
1893 Nüfus; Vilayet Salnamesine göre, 21.666 kişi
1901 Nüfus; Vilayet Salnamesine göre, 23.443 kişi
1927 Nüfus; Belediye sayımına göre, 11.730 kişi
1933 Mersin İlinin adı İçel oldu.
1935 Nüfus Sayımı: 27.620 kişi
1940 Nüfus Sayımı: 30.007 kişi
1950 Nüfus Sayımı: 36.463 kişi
1960 Nüfus Sayımı: 68.485 kişi
1970 Nüfus Sayımı: 112.982 kişi
1980 Nüfus Sayımı: 221.861 kişi
1990 Nüfus Sayımı: 422.357 kişi
2000 Nüfus Sayımı: 537.832 kişi
2002 İçel ilinin adı Mersin oldu.

EĞİTİM
1854 Kapusan (Cappuchins) ve Marist Rahipleri'nin yönettiği, Katolik Erkek Koleji açıldı.
1872 4 yıllık Mersin Rüştiye Mektebi açıldı. İlk yıl 24 öğrencisi vardı (İlk Türk Okulu).
1873 Sıbyan Mektebi açıldı.
1882 Hamidiye Mahallesi'nde ilk Medrese açıldı. İlk yıl 4 öğrencisi vardı. Bu tarihte Mersin'de 7 yabancı okul bulunuyordu.
1887 Sen Joseph Rahipleri'nin yönettiği Katolik Kız Koleji açıldı.
1888 Tarsus Amerikan Koleji "St. Paul Enstitüsü" adı ile öğretime başladı. İlk yıl Tarsus'tan 33 öğrenci aldı.
1889 Rum Ortodoks Erkek Okulu açıldı.
1890 Mavromati tarafından Rum Ortodoks Kız Okulu (Mavromation Pertenagogion) açıldı. Sonra Çankaya İlkokulu'na dönüştürüldü.
1896 Bugünkü Kayatepe İlkokulu'nun bulunduğu bina, Kilise'den okula dönüştürülerek Numune İptidai Mektebi açıldı.
1897 İnas İptidai Mektebi açıldı. Sonra Kız Rüştiyesi oldu (Cumhuriyet döneminde İnönü Okulu).
1902 Hamidiye İptidai Mektebi açıldı (ilk karma okul).
1909 Mersin Rüştiye Mektebi, Mersin İdadisi'ne dönüştürüldü.
1919 Mersin İdadisi işgal kuvvetlerince kapatıldı.
1923 Gazipaşa ve Kurtuluş İlkokulları açıldı.
1923 Mersin Ticari İdadisi açıldı.
1926 Mersin Ticari İdadisi, Mersin Orta Mektebi' ne dönüştürüldü.
1930 Mersin Akşam Tecim (Ticaret) Okulu açıldı.
1931 Necati Bey İlkokulu açıldı.
24.02.1933 Mersin Halkevi açıldı.
15.10.1934 İleri İlkokulu'nun temeli atıldı.
15.09.1937 İleri İlkokulu öğretime başladı.
25.09.1945 Mersin Lisesi (ilk lise) açıldı. 1963 yılında adı Tevfik Sırrı Gür Lisesi oldu.
1946 Silifke Ortaokulu açıldı.
28.01.1952 Mersin Kız Enstitüsü açıldı.
1953 Tarsus Ortaokulu, Tarsus Lisesi'ne dönüştürüldü.
15.09.1959 Özel İçel Koleji açıldı (ilk özel okul).
08.10.1962 Öğretmen Okulu açıldı (Gazipaşa İlkokulu binasında)
28.09.1964 Özel Toros Koleji açıldı (ikinci özel okul)
1965 Özel Lisan Fen Dershanesi açıldı (ilk özel dershane)
1972 Atatürk Ortaokulu, Atatürk Lisesi'ne dönüştürüldü (ikinci genel lise)
1975 Öğretmen Okulu, Öğretmen Lisesi'ne dönüştürüldü ve Eğitim Enstitüsü açıldı.
11.03.1976 Mersin Meslek Yüksek Okulu açıldı.
11.09.1976 Dumlupınar Ortaokulu Dumlupınar Lisesi' ne dönüştürüldü.
14.09.1977 Özel Test-Teknik Dershanesi açıldı.
15.08.1980 İçel Anadolu Lisesi açıldı (ilk Anadolu Lisesi)
16.09.1991 Mersin Fen Lisesi açıldı.
10.11.1992 Mersin Üniversitesi açıldı.

İptidai: İlkokul seviyesinde okul
Rüştiye: Ortaokul seviyesinde okul
İdadi: Lise seviyesinde okul

ULAŞIM
1873 Mersin-Adana şose yolu açıldı.
02.08.1886 Mersin-Adana demiryolu açıldı.
06.11.1888 Tramvay tesisleri kuruldu.
1906 Mersin-Adana demiryolu Almanya'ya satıldı.
1908 Mersin-Adana demiryolu, Haydarpaşa Bağdat hattına bağlandı.
1909 Alman iskelesi açıldı.
08.08.1910 Dekovil hattı ile Bodosaki fabrikası iskeleye bağlandı.
1912 İstasyon müftü camisi arası beden gücü ile çalışan Buharlı Tramvay hattı açıldı.
05.01.1929 Mersin-Adana demiryolu devletleştirildi.
12.09.1929 Gözne yolu açıldı.
08.01.1945 Mersin Ulukışla, Tarsus - İskenderun şoseleri açıldı.
21.04.1951 İstasyon plaj arasında taksi dolmuş çalışmaya başladı.
01.05.1953 Mersin İskenderun otobüs seferleri başladı.
08.06.1953 6 noktada trafik işaret lambaları kuruldu.
08.07.1953 İstasyon-Plaj arasında otobüs seferleri başladı.
25.04.1954 Mersin Limanı'nın temeli atıldı.
28.05.1954 Mersin-Antalya otobüs seferleri başladı.
11.07.1955 Mersin Ankara arasında aktarmasız otobüs seferleri başladı.
1957 Mersin- Konya karayolu açıldı.
27.04.1960 Mersin Limanı hizmete girdi.
30.07.1998 Mersin-Tarsus otoyolu (otoban) açıldı.


SANAYİ
1906 Bodoski un fabrikası açıldı. Sonra Şaşatiler'e geçti, Çukurova Sanayi Fabrikası oldu.
01.09.1927 Elektrik Fabrikası üretime başladı.
26.09.1949 Otomatik Telefon Santrali hizmete girdi (1000 abone).
27.04.1960 Mersin Limanı hizmete girdi.
03.04.1962 ATAŞ (Anadolu Tasfiyehanesi A.Ş.) üretime başladı.
28.09.1963 Mersin'de ilk asansör Toros Oteli'nde monte edildi.
1972 Akdeniz Gübre Sanayi fabrikası üretime başladı.
1972 ÇİMSA (Çimento Sanayi) fabrikası üretime başladı.
1973 Anadolu Cam Sanayi (ACS) fabrikası üretime başladı.
21.06.1975 Soda Sanayi fabrikası üretime başladı.

TİCARET
1886 Mersin Ticaret Odası kuruldu.
30.01.1926 Osmanlı Bankası açıldı.
25.09.1926 Ticaret ve Zahire Borsası açıldı.
29.08.1927 Mersin Liman İşleri İnhisarı (TAŞ) kuruldu.
11.081927 Mersin Tüccar Kulübü kuruldu.
16.05.1929 Mersin Ticaret Bankası A. Ş. kuruldu.
26.11.1931 Merkez Bankası açıldı.
15.02.1940 Mersin Ticaret Bankası A.Ş. tasfiye edildi.
08.12.1942 Varlık Vergisi Mersin mükellef listesi açıklandı.
19.05.1945 Mersin Tüccar Kulübü binası açıldı.
15.12.1952 Birinci Narenciye Kongresi toplandı.
01.07.1985 Mersin Serbest Bölgesi A.Ş. (MESBAŞ) kuruldu.
03.01.1987 Mersin Serbest Bölgesi resmen açıldı.
13.03.1989 Mersin Deniz Ticaret Odası kuruldu.